Fræðasetur og safn þjóðbúninga
Við fræðum um íslenska þjóðbúninga, skart og handverk.
Við sköpum og njótum undir merkjum íslensks handverks.
Stærsta uppistandandi búningasafn landsins.
Hildur hefur endurgerð marga búninga eftir upprunalegum fyrirmyndum.
Þjóðbúningar Íslendinga fylgja tískustraumum og þróast í takt við notkun og aðgengi efnis.
Búningar Íslendinga eiga sér langa og samfellda sögu, allt frá landnámi. Þó hefur nánast ekkert varðveist af fatnaði frá þeim tíma.
Einn elsti heildstæði búningurinn sem vitað er um er faldbúningur, varðveittur í Victoria & Albert Museum í London. Hann var saumaður af Guðrúnu Skúladóttur á seinni hluta 18. aldar.
Heimildir
Ýmsar skriflegar heimildir lýsa klæðnaði fólks í gegnum aldirnar, til dæmis Íslendingasögurnar og opinber gögn frá fyrri tímum, þar á meðal dánarbú frá 18. öld.
Innflutningsskrýrslur frá 18. öld sýna hvaða efni voru flutt inn til búningagerðar. Þetta sýnir að búningarnir þróuðust í daglegri notkun eftir tísku og þeim hráefnum sem til voru hverju sinni.
Þegar talað er um eldri búninga er átt við þann fatnað sem fólk bar á fyrri öldum. Á 19. öld, í kjölfar sjálfstæðisbaráttu og rómantísku strauma, varð hugtakið þjóð til. Þegar samfélög hófu að skilgreina sig og leita uppruna síns var spurt: Hvað gerir þjóð að þjóð?
Fyrir Íslendinga lá uppruninn í tungumálinu, fornsögunum og náttúrunni, en ekki síður í búningunum. Um þessi mál var rætt bæði hér heima og í Kaupmannahöfn. Þannig var nauðsyn þjóðarinnar fyrir þjóðlegan búning skilgreind.
Með tilkomu Sigurðar Guðmundssonar, málara, miðja 19. aldar, má segja að endurreisn kvenbúninganna hafi átt sér stað. Hann hvatti konur til að halda áfram að nota sína fögru búninga frekar en að fylgja danska tískunni.
Með smá lagfæringum, nýjum mynstrum og höfuðbúnaði var hægt að færa búningana nær samtímanum.
Faldbúningurinn þróaðist og varð að skautbúningi, sem var mesta hátíðarbúningur kvenna á tyllidögum.
Kyrtillinn, sem kom til tíu árum síðar, var léttari og þægilegri sem dansbúningur og naut mikilla vinsælda.
Peysuföt og upphlutur þróuðust einnig á löngum tíma. Á 19. öld fengu búningarnir nýja sess í sögu þjóðarinnar, urðu tákn um þjóðerni og sjálfstæði, og hlaut heitið þjóðbúningar.